Interne beheersing

De Controlagenda omvat de belangrijkste organisatiebrede verbeteractiviteiten op het gebied van interne beheersing, rechtmatigheid, financiële sturing, informatieveiligheid, risicomanagement en governance. De agenda ondersteunt een robuuste en toekomstbestendige bedrijfsvoering en versterkt de grip op processen en risico’s. Jaarlijks worden specifieke thema’s uitgewerkt en hierover wordt via de Planning&Control cyclus in deze paragraaf gerapporteerd over voortgang en resultaten. De Controlagenda 2027 wordt eind 2026 opgesteld en door het college gedeeld met de auditcommissie van de raad.

Met het jaarlijkse onderzoeksprogramma versterken we het lerend vermogen van onze organisatie. We onderzoeken wat goed gaat, waar verbetering mogelijk is en hoe we onze dienstverlening aan inwoners verder kunnen ontwikkelen.
Het onderzoeksprogramma bestaat uit verschillende onderdelen. We voeren peilingen uit onder het burgerpanel van de gemeente Kampen, nemen deel aan landelijke benchmarks en monitors en doen onderzoeken op grond van artikel 213a van de Gemeentewet. Deze onderzoeken richten zich op de doelmatigheid en doeltreffendheid van ons beleid en onze uitvoering.
In de bestuursrapportage informeren we over de uitkomsten van de uitgevoerde onderzoeken. Ook geven we aan hoe we opvolging geven aan de aanbevelingen. Daarbij nemen we ook de follow-up mee van aanbevelingen uit onderzoeken van de Rekenkamer Kampen.
Voor het onderzoeksprogramma 2027 denken we op dit moment aan de volgende onderwerpen:

• Benchmarks en monitors
  • Veiligheidsmonitor
  • Cliëntervaringsonderzoek Wmo
• Peilingen onder het burgerpanel
  • De onderwerpen hiervoor worden nog bepaald.
• Doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoeken
  • Versnelling woningbouw
  • Heffing en invordering van belastingen
  • Participatiewet in balans
  • Energietransitie
  • Assetmanagement
  • Financiële administratie
  • Beheer openbare ruimte, met aandacht voor onderhoudsbudgetten

In het najaar vullen we deze inventarisatie verder aan en bespreken we welke onderzoeken daadwerkelijk een plek krijgen in het onderzoeksprogramma 2027. We stemmen dit ook af met de Rekenkamer Kampen. Het college stelt het definitieve onderzoeksprogramma 2027 uiterlijk op 30 november 2026 vast.
Met het onderzoeksprogramma werken we aan een effectievere en efficiëntere organisatie. We maken beter zichtbaar wat we doen en welke resultaten we bereiken. Ook gebruiken we de onderzoeken om te leren, te verbeteren en onze verantwoording aan raad en inwoners te versterken.

Fraude kan financiële schade veroorzaken en het vertrouwen in de gemeente schaden. Onder fraude verstaan wij opzettelijke handelingen door één of meerdere personen binnen de gemeente, waarbij door misleiding een onrechtmatig of onwettig voordeel wordt behaald. Voorbeelden zijn het betalen van valse facturen, het omzeilen van aanbestedingsregels, ongeoorloofde bevoordeling bij subsidies of misbruik van bevoegdheden in financiële processen.
Jaarlijks worden frauderisicoanalyses uitgevoerd of geactualiseerd om frauderisico’s te signaleren. De focus ligt op de financieel belangrijkste processen, waaronder doeluitkeringen en SiSa-regelingen, belastingen en heffingen, lonen en salarissen, inkoop en aanbestedingen, investeringen, uitkeringen in het sociaal domein, subsidies, treasury en financieel beheer, huren en pachten en grondexploitatie.
Het college treft maatregelen om frauderisico’s te beheersen. Per proces worden de belangrijkste frauderisico’s, bestaande beheersmaatregelen en eventuele verbeterpunten in beeld gebracht. Maatregelen zijn onder andere functiescheiding, autorisaties, vier-ogen-controles, prestatieverklaringen, budgetbewaking, interne controles en data-analyses. De frauderisicoanalyses en inrichting van de interne beheersing om fraude te voorkomen of te ontdekken zijn mede van belang voor de inrichting van de werkzaamheden door Interne audit.
Naast deze procesgerichte maatregelen zet het college in op integriteit, bewustwording en een open meldcultuur. Daarmee blijft fraudepreventie niet alleen een onderdeel van de interne beheersing, maar ook van houding en gedrag binnen de organisatie.

Sinds verslagjaar 2023 legt het college in de jaarrekening zelf verantwoording af over de financiële rechtmatigheid. In de rechtmatigheidsverantwoording geeft het college aan of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Daarbij wordt getoetst aan drie criteria: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik. Dit betekent dat financiële beheershandelingen moeten passen binnen de door de raad vastgestelde begroting en het jaarlijks vastgestelde normenkader voor de geldende wet- en regelgeving.
De rechtmatigheidsverantwoording wordt opgesteld rekening houdend met de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV, de financiële verordening en de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens. Het college richt de interne beheersing en interne auditfunctie hierop in, zodat rechtmatigheidsrisico’s tijdig worden onderkend, beheersmaatregelen worden getoetst en verbeterpunten aantoonbaar worden opgevolgd. Daarmee wordt toegewerkt naar een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording zonder afwijkingen boven de verantwoordingsgrens.
Interne audits worden risicogericht uitgevoerd op basis van het interne controleplan, dat is vastgesteld door het college. Bevindingen worden afgestemd met proceseigenaren en management, waarna verbetermaatregelen worden gemonitord. Hiermee wordt de interne beheersing verder versterkt en blijft rechtmatigheid structureel onderdeel van de planning-en-controlcyclus.