Sommige verbonden partijen brengen meer risico's met zich mee en/of vertegenwoordigen een groter belang voor de gemeente dan andere. De geactualiseerde nota Verbonden Partijen uit 2025 bevat een afwegingskader dat helpt om inzichtelijk te maken welke verbonden partijen meer aandacht in de sturing behoeven. Dit kader is in de begroting 2026 voor de eerste keer toegepast en vervolgens in de jaarrekening 2025. In de startfase van deze nieuwe bestuursperiode is het profiel herijkt. Het resultaat is in onderstaand diagram inzichtelijk gemaakt.
Bestuurlijk profiel | ||||
Financieel profiel | Laag | Gemiddeld | Hoog | |
|---|---|---|---|---|
Hoog | ||||
Gemiddeld |
|
| ||
Laag |
|
| ||
Toelichting
Veel verbonden partijen hebben een laag/gemiddeld bestuurlijk en financieel profiel. Dat zijn de organisaties in de groene velden in het diagram. Zij hebben relatief beperkte betekenis voor de realisatie van bestuurlijke doelen in combinatie met een financiële impact die in relatie tot de gemeentelijke begroting als laag of gemiddeld wordt ingeschat. Hier volstaat de reguliere sturingsrelatie wat wil zeggen dat de raad via de P&C-cyclus wordt geïnformeerd over relevante ontwikkelingen en financiële en inhoudelijke resultaten van deze verbonden partijen. Hieronder treft u nadere informatie aan over deze verbonden partijen.
De gemeente Kampen kent naar onze inschatting geen verbonden partijen met een hoog bestuurlijk en financieel profiel (de rode velden in het diagram). Wel is er aantal verbonden partijen dat een gemiddeld profiel heeft (oranje veld in het diagram). Dat is vanwege hun belang voor de realisatie van bestuurlijke doelen van Kampen in combinatie met het financiële belang, dan wel de financiële risico’s. Wij gaan hierna beknopt in op deze verbonden partijen en m.n. wat dit profiel betekent voor de sturingsrelatie.
Kampereiland en Kampereiland Vastgoed NV.
Rond het Kampereiland spelen diverse vraagstukken op het gebied van ruimtegebruik, agrarische economie, grondbeleid en het strategisch vermogensbeheer van het gemeentelijk grondbezit. Daarin heeft de gemeente zowel een publiekrechtelijke als een privaatrechtelijke rol te vervullen. Bovendien is in de vorige bestuursperiode gebleken dat de huidige bestuurlijke inrichting van de gemeente in relatie tot de verbonden partij Kampereiland soms als complex wordt ervaren. Al deze aspecten gaan we uitwerken in een nieuwe beleidsvisie voor het Kampereiland en een verbeterde bestuurlijke inrichting (governance). Dat laatste is ook nodig omdat eind 2029 een nieuwe rentmeester moet worden aangesteld. In het coalitieakkoord Krachten bundelen, ruimte voor de toekomst is aangekondigd dat we een onafhankelijke commissie willen instellen die het gesprek voert met betrokkenen en onderzoekt welke stappen nodig zijn voor de toekomst. We zullen deze commissie uiteraard nauw betrekken bij de uitwerking van de nieuwe beleidsvisie en de verbetering van de governance. U ontvangt in september 2026 een informatiebrief hoe dat proces er de komende jaren uit gaat zien.
VOF Reeve Kampen.
De VOF Reeve-Kampen ontwikkelt Reeve 1. Het woningbouwprogramma is in 2026 herijkt en uitgebreid van 600 naar 922 woningen. Daarmee levert de VOF een belangrijke bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen op het gebied van woningbouw. De financiële risico's zijn vooral gelegen in de uitkomsten van de grondexploitatie die voor 50% voor rekening van de gemeente komen. De kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad wordt als volgt ingevuld:
- De grondexploitatie (grex) van de VOF wordt jaarlijks geactualiseerd en voor vaststelling aangeboden aan de vennoten. De gemeentelijke bestuurders als vennoten beschikken over handelingsvrijheid voor de jaarlijkse actualisatie, zolang besluiten binnen de door de raad vastgestelde financiële en inhoudelijke kaders blijven. Als er sprake is van een inhoudelijke of financiële wijziging van de grex buiten deze kaders, wordt deze ter vaststelling voorgelegd aan de raad;
- Er zal twee keer per jaar een aparte voortgangsrapportage Reevedelta aan de raad worden aangeboden. De VOF krijgt een duidelijke plek in deze rapportage;
- Op natuurlijke momenten of periodiek (bijvoorbeeld 1 keer per jaar) kan aan de directeur van de VOF namens de gemeente gevraagd worden om een toelichting in de raad te geven op majeure ontwikkelingen in de VOF.
Shared Service Center ONS.
ONS levert diensten op het gebied van HR, ICT en Inkoop die cruciaal zijn voor de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie. Ook bij de snelle ontwikkelingen op het gebied van digitalisering, AI en informatiebeveiliging is ONS voor Kampen een belangrijke partner. Dit alles vraagt ook om stevige investeringen. In 2026 bedraagt de bijdrage van Kampen aan de begroting van ONS meer dan € 6 miljoen.
Qua sturing en beheersing zijn Kampen en ONS nauw met elkaar verbonden in verschillende overlegvormen, zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau. Jaarlijks worden afspraken gemaakt die o.a. worden vastgelegd in Service Level Agreements (SLA’s). Indien daar aanleiding toe is, zie wij voldoende mogelijkheden om hierover het gesprek te voeren en bij te sturen. De verantwoording aan de gemeenteraad vindt plaats via de berap, begroting en jaarrekening in de reguliere P&C-cyclus. Vooralsnog zien wij geen aanleiding voor aanvullende maatregelen op het gebied van sturing en beheersing.
Impact Werkvoorzieningschap Kampen Dronten.
Impact voert taken uit binnen het sociaal domein, waaronder de Wsw, Participatiewet en aanverwante dienstverlening. Daarmee draagt Impact direct bij aan maatschappelijke opgaven rond werk, meedoen, bestaanszekerheid en inclusie. Impact is belangrijk voor het realiseren van bestuurlijke prioriteiten van Kampen. De samenwerking ontwikkelt zich naar een volgende fase, onder meer door de verdere positionering van Impact als uitvoeringsorganisatie binnen het sociaal domein en de mogelijke verbreding van taken rond participatie en het Werkcafé. Het financiële profiel is gemiddeld tot hoog, vanwege de omvang van de geldstromen, het grote aandeel van Kampen in de GR en het beperkte eigen weerstandsvermogen van de regeling. De samenwerking is financieel wel stabiel.
De financiële verantwoording van Impact verloopt via de reguliere P&C-cyclus. In de komende periode maken de gemeenten Kampen en Dronten met Impact afspraken over sturing, resultaten en verantwoording. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de bestuurlijke governance via de GR Impact en de uitvoering van de dienstverlening door Stichting Impact. Vanaf de begroting 2028 wordt hiermee beter zichtbaar welke resultaten de gemeente met Impact beoogt en hoe hierover verantwoording wordt afgelegd. Sturing en monitoring vinden dan verder plaats via de P&C-cyclus.
Gemeentelijk Energiebedrijf Kampen (GEB)
Het GEB heeft als voornaamste doel het ontwikkelen van duurzame energieprojecten in en voor Kampen, waarbij bovendien een belangrijke rol voor het GEB is weggelegd in het realiseren van lokaal eigendom en participatie door inwoners. Het coalitieakkoord benoemt in dit verband de rol van het gemeentelijk Energiebedrijf in het stimuleren van collectieve vormen van opwek, zodat opbrengsten en voordelen zoveel mogelijk lokaal landen. Voor de financiering van het GEB is initieel € 400.000 beschikbaar gesteld uit het Maatschappelijk Investeringsprogramma Kampen (MIK). Deze middelen zijn bedoeld voor de initiële oprichting van het GEB en het verrichten van business development voor duurzame energieprojecten. Het GEB heeft als taak om met concrete voorstellen te komen om projecten te ontwikkelen. Wanneer er wordt besloten tot deelname in projecten zullen deze apart om hun haalbaarheid, rentabiliteit en risicoprofiel moeten worden beoordeeld.
In de vormgeving van de sturingsrelatie met het GEB is bepaald dat het bedrijf een meerjarig strategisch beleidsplan opstelt. Het college heeft hierin namens de gemeente als aandeelhouder de bevoegdheid om de plannen goed te keuren. Voor deelname in projecten en vervolginvesteringen is altijd goedkeuring van de gemeenteraad nodig. Het Gemeentelijk Energiebedrijf is thans nog in oprichting, maar als het eenmaal operationeel is, dan zal het functioneren van het bedrijf tenminste tweemaal per jaar worden geëvalueerd tijdens de strategische en financiële aandeelhoudersvergadering. Het college informeert de raad middels een collegebrief over uitkomsten van de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA). Desgevraagd verzorgt de directeur van het energiebedrijf in de eerste drie jaar na oprichting éénmaal per jaar een toelichting in de gemeenteraad (informatieavond).
Samenvatting sturingsinstrumenten van verbonden partijen met oranje profiel.
Verbonden partij | Belangrijkste sturingsinstrumenten | P&C-cyclus verbonden partij | Informatie aan de raad |
|---|---|---|---|
Kampereiland en Kampereiland Vastgoed NV | Nieuwe beleidsvisie Kampereiland, verbetering van de bestuurlijke inrichting, betrokkenheid van de onafhankelijke commissie en voorbereiding op benoeming van een nieuwe rentmeester. | Geen afzonderlijke begroting of jaarrekening aan de gemeenteraad. Verantwoording verloopt via de AvA. Kaderstellende besluiten worden door het college als aandeelhouder aan de raad voorgelegd. | Actuele status in de paragraaf Verbonden partijen in de gemeentelijke cyclusdocumenten |
VOF Reeve Kampen | Jaarlijkse actualisatie van de grondexploitatie, raadsvaststelling bij afwijkingen buiten de kaders, twee voortgangsrapportages Reevedelta per jaar en periodieke toelichting door de directeur van de VOF. | Geen afzonderlijke begroting of jaarrekening naar de gemeenteraad. De jaarlijkse grondexploitatie en voortgangsrapportage vormen het primaire P&C-instrument voor de raad. | Actuele status in de paragraaf Verbonden partijen in de gemeentelijke cyclusdocumenten |
Shared Service Center ONS | Ambtelijk en bestuurlijk overleg, jaarlijkse Service Level Agreements, reguliere bijsturing via begroting, bestuursrapportage en jaarrekening. | Legt als gemeenschappelijke regeling een conceptbegroting ter zienswijze aan de raad voor en de voorlopige jaarrekening ter informatie. | Actuele status in de paragraaf Verbonden partijen in de gemeentelijke cyclusdocumenten |
Impact Werkvoorzieningschap Kampen Dronten | Reguliere financiële verantwoording, herijking van governance- afspraken en nadere uitwerking van afspraken over maatschappelijke resultaten, kritieke prestatie-indicatoren, dienstverlening en verantwoording, t.b.v. de begroting 2028. | Legt als gemeenschappelijke regeling een conceptbegroting ter zienswijze aan de raad voor en de voorlopige jaarrekening ter informatie. | Actuele status in de paragraaf Verbonden partijen in de gemeentelijke cyclusdocumenten. |
Gemeentelijk Energiebedrijf Kampen | Meerjarig strategisch beleidsplan, goedkeuring door gemeente als aandeelhouder, raadsgoedkeuring bij vervolginvesteringen, strategische en financiële aandeelhoudersvergaderingen en jaarlijkse toelichting in de raad in de eerste drie jaar. | Geen begroting of jaarrekening aan de gemeenteraad. Sturing verloopt via aandeelhoudersinformatie, beleidsplan, projectvoorstellen en gemeentelijke besluitvorming. | Actuele status in de paragraaf Verbonden partijen in de gemeentelijke cyclusdocumenten |
Informatie per verbonden partij
Volgens de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dienen van elke verbonden partij het (geschatte) resultaat en de stand van het eigen vermogen per begin en einde van het boekjaar te worden weergegeven. Bij het opstellen van de paragraaf kan het zijn dat nog niet alle financiële gegevens van de verbonden partij bekend zijn. Bij elke verbonden partij is ook het financieel en bestuurlijk profiel met een korte toelichting weergegeven.